Nedir?
Tambur (konvansiyonel) makinede makara kamışa dik eksende döner ve misinayı doğrudan sarar. Kollu frenli tamburlarda fren bir yıldızla değil, yan taraftaki bir kolla ayarlanır: kol ileri itildikçe karbon fren diski makaranın paslanmaz plakasına bastırılır.
Bu yapı geniş, soğuyabilen bir fren yüzeyi ve tekrarlanabilir ayar demektir. Kolun üzerindeki 'strike' işareti, kavgaya hangi kuvvetle başlandığını her seferinde aynı tutar. Trol, büyük orkinos, kılıç ve derin jig avının makinesidir.
Ne zaman tercih edilir?
- Trol ve büyük pelajik balıklar (orkinos, kılıç, akya)
- Uzun ve ağır kavgalar: fren ısısını taşıyabilmeli
- Kemer ve koşum takımıyla tekneden av
Laboratuvarda ne hesaplanıyor?
Kaydırıcı fren kolunu hareket ettirir. Kol bir kamı döndürür; kam 1,1 mm'lik yolla iki Belleville yayını ezer. Yayların kuvveti (strike'ta 0,86 kN, tam frende 1,63 kN) karbon fren diskini makaranın paslanmaz plakasına bastırır ve fren torku T = μ·F·r olur (μ ≈ 0,13, etkin yarıçap 29,6 mm). Misinada hissedilen kuvvet, bu torkun misinanın makaradaki o anki sarım yarıçapına bölümüdür.
“Ton koşusu” düğmesi yaklaşık 250 kg'lık bir orkinosu misinaya bağlar. Balık misina aldıkça sarım yarıçapı 42,3 mm'den küçülür; kol yerinden hiç oynamasa bile fren kuvveti yükselir — tam frende, makara boşalmaya yakınken 27 kgf'e çıkar. Hesap, strike ayarında balığın 467 m aldıktan sonra durduğunu, tam frende ise misinadaki gerilimin (fren + misinanın sudaki sürtünmesi) 23 kgf'i aşıp 247 m'de misinayı kopardığını gösteriyor. Fren yüzeyi bu sırada 200 °C'nin üstüne ısınıyor.
Sahadaki karşılığı: kavgaya strike ile başla, makara boşaldıkça kolu geri çek, misina geri geldikçe yeniden ileri al.
Parça parça
- Şasi
- Tek parça işlenmiş alüminyum şasi; ağır yük altında yan kapakların esneyip dişlilerin kaçmasını önler.
- Yan kapaklar
- Makara milinin rulmanlarını taşıyan kapaklar; kol tarafında dişli takımı ve fren mekanizması durur.
- Makara
- Yüzlerce metre misina alan geniş makara. Misina azaldıkça sarım yarıçapı küçülür; bu, fren kuvvetini değiştirir.
- Misina
- Sınıfı belli misina (ör. 24 kg / 50 lb). Fren, misinanın kopma kuvvetinin altında kalacak şekilde ayarlanır.
- Fren kolu
- İleri itildikçe bir kam fren diskini makaraya bastırır. Serbest konumda makara tamamen boştadır.
- Strike ön ayarı
- Kamın boşluğunu ayarlayan topuz; modelde kol strike tırnağındayken dolu makarada 8 kgf, yani misina sınıfının üçte biri verir.
- Fren diski
- Makaranın paslanmaz baskı plakasına sürtünen karbon disk; balığın kaçışındaki enerjiyi ısıya çevirir.
- Disk yaylar (Belleville)
- Seri bağlı iki konik disk yay; kamın 0,4–0,84 mm ezmesini 0,86–1,63 kN baskı kuvvetine çevirir, ayarı kademesiz yapar.
- Ana dişli
- Kol milinde iki bronz ana dişli (47 ve 37 diş) var: hızlı vites (3,9 : 1) misinayı çabuk toplar, yavaş vites (1,7 : 1) ağır balığı kaldırır.
- Pinyon dişli
- Makara miline bağlı küçük dişli; seçilen ana dişliden hareket alır.
- Vites düğmesi
- Basılınca hızlı ve yavaş vites arasında geçiş yapar.
- Kol
- Uzun kol, ağır balıkta daha fazla tork verir.
- T topuz
- Tüm avuçla kavranan T biçimli topuz.
- Kemer halkaları
- Koşum takımının bağlandığı halkalar; balığın yükünü balıkçının gövdesine aktarır.
- Cırcır
- Açıkken makara dönünce ses verir; trolde vuruşu duymaya yarar.
- Kamış kelepçesi
- Makineyi kamışa ayakla birlikte ikinci noktadan sabitler.
- Bağlantı direkleri
- Yan kapakları birbirine bağlayan direkler.
- Rulmanlar
- Makara milini ve dişli millerini taşıyan paslanmaz rulmanlar.
- Ayak
- Makineyi kamışın makine yuvasına oturtan ayak.
- Kamış
- Makaralı kılavuzlu ağır trol kamışının bölümü.
