← Bókasafn

Grein

Hvernig velur þú veiðihjól? Forðastu dýr mistök

Fishifu

Tungumál
Íslenska

Spinnhjól eða kasthjól? Stærð, bremsa, gírhlutfall og saltvatn útskýrt fyrir þig sem veiðir úr landi á Íslandi.

By Abdullah Sevmez

Þú keyptir veiðihjól sem leit vel út í búðinni, og nú stendur þú á bryggjunni með stöng sem er þung í hendi eða línu sem flækist í hnút í hverju kasti. Sökin liggur sjaldnast hjá þér. Flest röng hjólakaup stafa af því að hjólið passar ekki við stöngina, fiskinn eða vatnið.

Hér er einföld leið til að velja, hugsuð fyrir veiði úr landi á Íslandi.

Hvaða gerð af hjóli?

Spinnhjól (opið hjól) er rétta svarið fyrir flesta. Það er fjölhæft, fyrirgefur mistök í kasti og hentar allt frá léttri veiði með litlum haus til þess að kasta spún eða pilk af klöppum. Ef þú ert að byrja, byrjaðu hér.

Kasthjól (baitcaster) gefur nákvæm köst og meiri kraft með þyngri beitu, en það krefst æfingar. Ef þumallinn stöðvar ekki keflið á réttum tíma myndast "fuglshreiður" af línu. Ekki fyrsta val fyrir byrjendur.

Brimhjól er stórt spinnhjól með langt og grunnt kefli, gert fyrir löng köst frá ströndum og opnum fjörum. Það gagnast þér ef þú þarft fjarlægð.

Stór margföldunarhjól eru notuð af báti, í djúpu vatni, við pilkveiði á stórum fiski og við drátt. Úr landi þarftu þau sjaldan.

Stærð: lestu á keflið, ekki á töluna

Spinnhjól eru merkt með tölum eins og 1000, 2500, 4000 eða 8000. Gróf viðmið: 1000 til 2500 hentar léttri veiði á urriða (Salmo trutta) og bleikju (Salvelinus alpinus) í vötnum og smærri beitu. 3000 til 4000 er góð almenn stærð fyrir sjóstöng úr landi, til dæmis á þorsk (Gadus morhua) og ufsa (Pollachius virens). 5000 og upp úr er fyrir brim og þunga veiði.

Tölurnar eru þó ekki staðlaðar milli framleiðenda. Hjól merkt 4000 frá einum framleiðanda getur verið jafnstórt og 3000 frá öðrum. Líttu því alltaf á línurýmið sem prentað er á keflið, til dæmis "0,25 mm / 150 m" eða "PE 1,0 / 200 m". Það segir þér hvað hjólið tekur í raun.

Hjólið þarf að passa stönginni

Skoðaðu stöngina fyrst. Kastþyngd og lengd eru góð vísbending. Dæmigerð pörun:

Þetta eru ekki reglur, aðeins reynsla. Aðalatriðið er jafnvægið. Settu hjólið á stöngina og leggðu tvo fingur rétt framan við hjólfótinn: stöngin á að liggja nokkurn veginn lárétt. Of þungt hjól þreytir úlnliðinn á klukkutíma. Of létt hjól gerir stöngina framþunga og köstin verri.

Gírhlutfall: hvað kemur mikil lína inn á hverja sveif?

Gírhlutfallið 5,2:1 þýðir hægari og kraftmeiri inndrátt. Það hentar djúpum pilk og þungri beitu. 6,2:1 og hærra dregur línuna hratt inn, gott þegar beitan á að ganga hratt eða þegar þú þarft að taka slaka af línunni. Gagnlegri tala er hve marga sentimetra af línu þú færð inn við hvern snúning á sveifinni, því þvermál kefla er ólíkt. Margir framleiðendur gefa það upp.

Bremsan: mjúk ræsing vegur meira en hámarkskraftur

Frambremsa er yfirleitt jafnari, sterkari og betur varin. Afturbremsa er þægileg að ná til en oftast veikari. Mjúk ræsing bremsunnar skiptir meira máli en hámarkstalan á kassanum. Bremsa sem hikstar getur slitið línuna þegar þorskur tekur skyndilega á rás niður í þarann.

Þumalputtaregla: stilltu bremsuna á um það bil einn þriðja af slitstyrk línunnar. Einföld heimaprófun án verkfæra: bindu línuna við tveggja lítra vatnsflösku (um 2 kg), haltu stönginni sveigðri eins og þegar fiskur er á, og lyftu. Bremsan á að byrja að gefa eftir um leið og flaskan fer af jörðu. Það á við um 6 kg línu.

Kúlulegur, kefli og línufylling

Fjöldi kúlulega segir lítið einn og sér. Gæði, þétting og bakstopp skipta meira máli. Álkefli eru stífari og endingarbetri en plast eða grafít. Ef þú notar fléttaða línu hentar grunnt kefli, og þá þarftu lítið undirlag. Flétta getur runnið til á berum málmkeflum, svo settu nokkra hringi af einþátta línu eða límband undir. Fylltu keflið þannig að línan sé 1 til 2 mm fyrir neðan brún, ekki hærra.

Salt og sjór

Ef þú veiðir í sjó þarf hjólið að vera þétt og með leg sem standast tæringu. Skolaðu það með fersku vatni eftir hverja ferð, en sprautaðu ekki beint inn í húsið: létt skolun nægir. Láttu það þorna og losaðu bremsuna aðeins fyrir geymslu. Það lengir líftíma hjólsins verulega.

Vinstri eða hægri hönd?

Á flestum spinnhjólum er hægt að skipta sveifinni yfir á hina hliðina. Flestir rétthentir halda á stönginni með hægri og snúa sveifinni með vinstri. Prófaðu bæði og veldu það sem er eðlilegt.

Hvað er hægt að veiða núna í nóvember?

Á Íslandi setur árstíminn skýr mörk. Samkvæmt lögum um lax- og silungsveiði er laxveiði heimil frá 20. maí til 30. september og veiði á göngusilungi, eins og sjóbirtingi og sjóbleikju, frá 1. apríl til 10. október. Árnar eru því lokaðar núna, og lax og sjóbirtingur eru ekki skotmörk í nóvember. Veiði á vatnasilungi er heimil allt árið samkvæmt lögunum, en veiðifélög og veiðiréttarhafar setja eigin reglur og víða er vötnum lokað yfir veturinn. Athugaðu það alltaf fyrst.

Það sem er raunhæft núna er sjóstöng úr landi: þorskur og ufsi við hafnir, bryggjur og klappir. Veður og öryggi ráða mestu, svo vertu varkár við sjóinn og í brimi.

Reglur og ábyrg veiði

Í ám og vötnum þarftu veiðileyfi frá veiðiréttarhafa, og reglur um veiðitíma og takmarkanir eru settar fyrir hvert vatn. Frístundaveiðileyfi Fiskistofu eru ætluð ferðaþjónustuaðilum sem nota báta, ekki þeim sem veiða með stöng úr landi. Ég fann enga leyfiskröfu fyrir stangveiði úr landi í sjó, en kynntu þér sveitarfélags- og hafnarreglur og friðuð svæði áður en þú ferð. Ég gef ekki upp lágmarksstærðir hér því ég staðfesti þær ekki. Ef fiskur er undir viðmiðum eða friðaður skaltu bleyta hendurnar, halda fiskinum í vatni, losa krókinn varlega og sleppa honum. Stilltu bremsuna rétt svo baráttan verði stutt og fiskurinn nái sér. Opinbert lagaákvæði má lesa í lögum um lax- og silungsveiði á vef Alþingis.

Kaupalisti

Næsta spurning: hvar og hvenær

Þegar hjólið er komið snýst veiðin um stað og stund. Aflastig Fishifu sýnir virkustu klukkustundirnar á veiðistaðnum þínum, og forritið finnur þú með því að leita að "fishifu" í App Store eða Google Play. Viltu víðari grunn? Lestu Stangveiði 101 í fróðleiksbankanum.